عبد المحمد آيتى

189

تحرير تاريخ وصاف ( فارسى )

مفاصات مشتمل بر شرح محاسبات مقاطعهء چند ساله و ذكر مخارج كه يك بار هم در عهد كيخاتو خان فراهم آورده و عرضه داشته بود به ايلخان تقديم كرد . [ 337 ] ايلخان فرمود وقتى پادشاهى چون ارغون خان مملكتى را به مقاطعه معين فرمود و بدان مفاصات با آل داد تو چه سگ باشى كه چون‌وچرا كنى ؟ و اين محاكمه را شيكتور و آق‌بوقا و طغاجار استماع كرده‌اند پس حكم كرد تا او را به ملك‌اسلام سپارند تا مال خود از او بستاند و او را مجازات كند . در حال دو غلام زرخريد از چپ و راست او ايستادند . نخست او را به ديوان حضرت حاضر ساختند تا دربارهء بيست و دو تومان زر كه از آن جمله پانزده تومان را حجت مشروع داده بود تحقيق كنند . گفت حاجت به بحث و تحقيق نيست اين وجوه بر ذمهء من است . پس دارائى خود را به مبلغ صد و سى و چهار هزار دينار بفروخت . و گردن تسليم بر زمين نهاد كه زياده از اين مالى ندارد . [ 338 ] دست از تفحص برداشتند آنگاه آمادهء قتلش شدند . روز جمعه يازدهم محرم هنگام ظهر او را عريان كرده كشكشان براى كشتن بردند و پس از قتل سرش را در معرض انظار بياويختند . پس از قتل عز الدين در رونق كار ملك اسلام بيفزود . صاحب‌ديوان صدر جهان كار او بر ساير مهمات ملك مقدم داشت و با چند تن از حسابگران به بررسى حساب‌هاى او پرداخت . پس از تحقيق مداخل و مخارج ملك‌اسلام صد و هفتاد تومان ( - هزار هزار و هفتصد هزار دينار ) زر طلب داشت ، فرمان شد اين مبلغ را از متوجهات اموال مقاطعات سال نو استيفا كند . پس ممالك عراق عرب و بصره و واسط را به مدت سه سال به مقاطعهء او داد و نيز شبانكاره و شيراز را از دلاى و اينجوء برّ و بحر به مدت دو سال مقاطعه كرده موامره و مفاصاة با آل داد . و خلعت خاص و شمشير خسروى و پنج عدد پايزه سرشير و بازى شكارى و چتر بر آن بيفزود و فى الجمله در مدت دو ماه بغداد و شيراز و دولتخانهء كيش و بحرين تا قابل هند در قبضهء قدرت او قرار گرفت . توجه رايات منصور بر عزم ايلاق همدان در ماه جمادى الاولى ، سال 696 هنگام بهار [ 341 ] پادشاه از بغداد ، از راه بعقوبه بصوب همدان حركت كرد . و خود در آن حوالى به عزم شكار يك ماهه برنشست و فرمود تا اميران و صاحب‌ديوان در اردو بمانند . در اين اثناء شايع شد كه جاسوسى را از آن